دایناسوری ۱۲۵ میلیون ساله با خارهایی شبیه به جوجهتیغی کشف شد
یک دایناسور ۱۲۵ میلیون ساله که در چین کشف شده، دارای خارهایی شبیه به جوجهتیغی است که پیشتر هرگز در هیچ دایناسوری مشاهده نشده بود. پژوهشگران این کشف را در پی تحقیقات خود در مورد یک گروه اصلی از دایناسورهای گیاهخوار با نام ایگوانودونتیا انجام دادهاند.
این دایناسورها که از جمله ایگوانودون شناختهشده هستند، نخستین بار در اوایل قرن ۱۹ توصیف شدند و به دلیل دهانهای منقارمانند و پاهای عقبی قدرتمندشان شناخته میشوند. اکنون این گروه علمی دیرینشناسی با کشف گونهای شگفتانگیز گسترش یافته است. پژوهشگران نخستین دایناسوری را شناسایی کردهاند که دارای نوع خاصی از خار بوده که در سوابق فسیلی پیشین مشابهی ندارد.
دانشمندان مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه و همکاران بینالمللی آنها این کشف را در چین انجام دادند، جایی که بقایای فسیلشده یک ایگوانودونتیای نابالغ با درجه حفاظتی استثنایی از دل زمین بیرون آورده شدند. آنچه موجب تمایز این نمونه میشود، تنها اسکلت آن نیست، بلکه حفظشدگی نادر پوست آن نیز اهمیت بنیادین دارد. بافتهای نرم بهندرت در مقیاس میلیونها سال دوام میآورند و بنابراین، این کشف ارزش ویژهای برای درک چگونگی ظاهر واقعی دایناسورها در زمان حیاتشان فراهم میآورد.
برای بررسی دقیق این فسیل، پژوهشگران از تصویربرداری با پرتو ایکس و برشهای بافتشناسی با وضوح بالا استفاده کردند. بافتشناسی به مطالعه ساختار میکروسکوپی بافتها اطلاق میشود و این پژوهش امکان تحلیل مقاطع بسیار نازک از پوست فسیلشده را فراهم ساخت. بهطرز قابل توجهی، دانشمندان توانستند سلولهای منفرد پوست را که حدود ۱۲۵ میلیون سال حفظ شده بودند، مشاهده کنند.
تحلیلها نشان داد که بخش عمدهای از بدن این دایناسور با خارهای پوستی توخالی پوشیده شده بود. این اصطلاح به این معناست که ساختارها منشأیی در پوست داشتهاند و نه در استخوان. برخلاف شاخها یا صفحات استخوانی توپر، این خارها درون خودشان توخالی بودهاند؛ ویژگیای که تاکنون در هیچ گونهای از دایناسورها مستند نشده است. گروه پژوهشی این گونه جدید را هائولونگ دونگی نامگذاری کرد تا از دونگ ژیمینگ، یکی از چهرههای پیشگام دیرینهشناسی چین که در پیشبرد مطالعات دایناسورها در این کشور نقش مهمی ایفا کرده است، قدردانی شود.
هائولونگ دونگی یک گیاهخوار بود و از گیاهان تغذیه میکرد. در دوره کرتاسه آغازین که این جانور میزیست، بومسازگانها شامل دایناسورهای گوشتخوار کوچک نیز بودند که به احتمال زیاد ایگوانودونتیاهای نابالغ را شکار میکردند. این خارهای توخالی میتوانستند نقش بازدارنده داشته باشند و مشابه عملکرد تیغهای جوجهتیغی، این جانور را برای مهاجمان کمتر مطلوب یا حمله به آن را دشوارتر سازند.
پژوهشگران همچنین احتمال میدهند که این خارها کارکردهای دیگری نیز داشته باشند. یکی از فرضیهها به تنظیم دما مربوط میشود؛ فرآیندی که در آن جانوران دمای بدن خود را کنترل میکنند. ساختارهایی که سطح تماس را افزایش میدهند، میتوانند برای دفع گرمای اضافی یا حفظ گرما مفید باشند. فرضیه دیگر به نقش حسی این خارها اشاره دارد، بهگونهای که شاید این دایناسور از طریق آنها توانایی تشخیص لمس یا حرکت در محیط پیرامون خود را داشته است.
تا پیش از این کشف، هیچ مدرکی مبنی بر وجود خارهای پوستی توخالی از این نوع در دایناسورها وجود نداشت. از آنجا که این فسیل به یک فرد نابالغ تعلق دارد، دانشمندان هنوز نمیتوانند با قطعیت تعیین کنند که آیا افراد بالغ این گونه نیز همین ساختارها را داشتهاند یا این ویژگیها در جریان رشد و بلوغ تغییر میکرده است. نتایج این پژوهش در نشریه Nature Ecology & Evolution منتشر شد.